On 31 October 2025, a concert entitled ‘Harmonies of Revival – Grzegorz Fitelberg’ took place at the Stanisław Moniuszko Musical Academy, during which three works were presented: Violin Concerto in D minor, Op. 13, Symphony No. 2 in A major, Op. 20 and Polish Rhapsody, Op. 25. This was the world premiere of both the Concerto and the Symphony.
The performers were the violinist Wojciech Niedziółka and the aMuz Sinfonia Gedania Symphony Orchestra conducted by Zygmunt Ryczert.
Grzegorz Fitelberg’s music is virtually absent from the stages, including that of the NOSPR, which this outstanding artist created. As usual, we are not interested in the achievements of our compatriots, although access to his scores is not difficult.
This was not the case with the Concerto and Symphony No. 2. Both these works remain unfinished, but the manuscripts are carefully preserved in the University of Warsaw Library.
I became interested in Grzegorz Fitelberg’s music in 2008, when I suggested to Robert Wasilewski, director of the Koszalin Philharmonic, that we create a Polish Music Festival called ‘Swego nie znacie’ (‘You Don’t Know Your Own’) at his institution. I included Fitelberg’s Second Violin Sonata, which I had found a few years earlier in the Sibley Library at the University of Rochester, in the programme of one of the chamber concerts. This resulted in its subsequent recording, along with all his other chamber and solo works except for the Piano Trio. Two years later, while searching for symphonic works for the second edition of the aforementioned Festival, I came across his Symphony no. 1 along with orchestral materials, also in the USA. I included it in the programme of one of the symphony concerts of the festival. Its contemporary premiere took place on 11 November 2011, conducted by Ruben Silva. Later, I managed to have it performed in three more concert halls; unfortunately, none of them was interested in recording it…
My interest in Fitelberg’s work did not end there. A year later I recorded and published his Piano Trio and some of his songs.
A few years ago, while browsing through the collection of the University of Warsaw Library, I came across sketches of many of his works, including the Second Symphony and the Violin Concerto. I saved them on my disk and looked for a way to resurrect these works. An opportunity arose in the spring of 2024, at which time I was invited to a party at the home of Mrs Joanna Ławrynowicz. There I met Józef Domżał, her son, whom I have known since birth, a piano and composition student at the UMFC. During our conversation, I asked him if he would be interested in restoring incomplete works. He expressed interest, so I immediately warned him that for the time being I had no possibility of performing these works, that it would be more like art for art’s sake. He was not discouraged, so when I returned home I sent him all the materials I had concerning the aforementioned Fitelberg compositions. And so it began.
The acceleration came in the spring of this year, when Mr Andrzej Kacprzak talked to me about the possibility of recording and releasing Zygmunt Rychert’s jubilee concert on CD. I agreed, of course, while at the same time suggesting that some kind of world premiere should be made at such an important event. I told him both about the reconstructed works of Fitelberg and about Józef, who is working on them. Mr Andrzej picked up the idea and, with great energy, set about realising it, and it has culminated in the aforementioned concert and the album we are currently recording.
I am delighted that such eminent people have helped to bring back to life the unknown repertoire of Grzegorz Fitelberg, an outstanding figure known mainly for being a great conductor. I would like to thank them for this great achievement.
Jan A. Jarnicki
November 1, 2025
Odkrycie utworów Grzegorza Fitelberga
31 października 2025 r. odbył się w Akademii Muyzcnej im. Stanisława Moniuszki koncert „Harmonie Odrodzenia – Grzegorz Fitelberg”, podczas którego zaprezentowano trzy utwory: Koncert skrzypcowy d-moll op. 13, Symfonia nr 2 A-dur op. 20 oraz Rapsodia polska op. 25. To była premiera światowa zarówno Koncertu jak i Symfonii.
Wykonawcami byli: skrzypek Wojciech Niedziółka i Orkiestra Symfoniczna aMuz Sinfonia Gedania pod dyrekcją Zygmunta Ryczerta.
Muzyka Grzegorza Fitelberga jest właściwie nieobecna na estradach, w tym na estradzie, którą ten znakomity artysta stworzył, czyli NOSPR-u. Jak zwykle nie intersujemy się dokonaniami naszych rodaków choć dostęp do jego partytur nie jest trudny.
W przypadku Koncertu i Symfonii nr 2 tak nie było. Oba te dzieła pozostały niedokończone, ale rękopisy są pieczołowicie przechowywane w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego.
Muzyką Grzegorza Fitelberga zainteresowałem się w roku 2008, gdy zaproponowałem dyrektorowi Filharmonii Koszalińskiej, panu Robertowi Wasilewskiemu, abyśmy stworzyli w jego placówce Festiwal Muzyki Polskiej „Swego nie znacie”. W programie jednego z koncertów kameralnych umieściłem II Sonatę skrzypcową Fitelbega, którą kilka lat wcześniej znalazłem w bibliotece Sibley Uniwersytetu w Rochester. Skutkiem tego było późniejsze jej nagranie wraz ze wszystkim innymi jego utworami kameralnymi i solowymi poza Triem fortepianowym. Dwa lata później, szukając dzieł symfonicznych do drugiej edycji wspomnianego Festiwalu, natrafiłem na jego I Symfonię wraz z materiałami orkiestrowymi, również w USA. Umieściłem ją w programie jednego z koncertów symfonicznych tego festiwalu. Jej współczesna premiera odbyła się 11 listopada 2011 r. pod dyrekcją Rubena Silvy. Później udało mi się doprowadzić do jej wykonania w jeszcze trzech filharmoniach; żadna, niestety, nie była zainteresowana nagraniem…
Na tym moje zainteresowanie twórczością Fitelberga nie skończyło się. Rok później nagrałem i wydałem jego Trio fortepianowe oraz niektóre pieśni.
Kilka lat temu, przeglądając zbiory Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, natknąłem się na szkice wielu jego utworów, w tym II Symfonii i Koncertu skrzypcowego. Zapisałem je na swoim dysku i szukałem sposobu, by wskrzesić te dzieła. Okazja natrafiła się wiosną 2024 r. Wtedy to byłem zaproszony na przyjęcie w domu pani Joanny Ławrynowicz. Spotkałem tam Józefa Domżała, jej syna, którego znam od urodzenia, studenta fortepianu i kompozycji w UMFC. Podczas naszej rozmowy zapytałem go, czy interesowałoby go przywrócenie do życia niekompletnych utworów. Wyraził zainteresowanie, więc od razu uprzedziłem, że na razie nie mam żadnej możliwości wykonania tych dzieł, że będzie to raczej sztuka dla sztuki. Nie zniechęciło go to, więc wróciwszy do domu przesłałem mu wszystkie posiadane materiały dotyczące wspomnianych kompozycji Fitelberga. I tak to się zaczęło.
Przyspieszenie nastąpiło wiosną tego roku, gdy pan Andrzej Kacprzak rozmawiał ze mną na temat możliwości nagrania i wydania na płycie koncertu jubileuszowego Zygmunta Rycherta. Oczywiście zgodziłem się, jednocześnie sugerując, że na tak ważnej imprezie warto dokonać jakiejś światowej premiery. Powiedziałem mu i o rekonstruowanych dziełach Fitelberga, i o Józefie, który nad nimi pracuje. Pan Andrzej podchwycił pomysł i z wielką energią przystąpił do jego realizacji, a jego zwieńczeniem był wspomniany koncert i będzie płyta, którą właśnie nagrywamy.
Cieszę się, że tak wybitne osoby pomogły w przywróceniu do życia nieznanego repertuaru Grzegorza Fitelberga, wybitnej postaci znanej głównie z tergo, że był wspaniałym dyrygentem. Pragnę im podziękować za to wielkie dokonanie.
Jan A. Jarnicki
1 listopada 2025
